Blog van 'n conflictbegeleider

Mindfulness is een relatief nieuw begrip en momenteel een hype in Nederland. Omdat mijn conflictcoaching erop gebaseerd is en omdat er nogal wat misverstanden zijn over het begrip, vind ik het leuk om er nader op in te gaan. Alsook op de vraag wat je aan mindfulness kunt hebben op de werkvloer. 

Wat is mindfulness eigenlijk precies?

Het woord mindfulness komt van 'to be mindful', wat 'aandachtig zijn' of 'gewaarzijn' betekent. Zelf omschrijf ik het vaak met: waarneming en reflectie vanuit een ontspannen en neutraal standpunt. Dat laatste is een belangrijk aspect van mindfulness, want door op een accepterende wijze en zonder oordeel (neutraal) gewaar te zijn van je ervaring, neemt je onrust af en je onderscheidend vermogen toe. 

De praktische waarde van mindfulness 

Als er iets niet zweverig is, dan is het mindfulness. Mindfulness gaat immers over bij de les zijn, in contact met wat je ervaart in het hier en nu. In plaats van wegdromen, wegvluchten of wegdrukken van pijnsignalen of rotgevoelens, ontvankelijk zijn voor de kwaliteiten en uitdagingen van het moment, zonder deze gelijk te willen veranderen. En precies dat ogenschijnlijk onbeduidende 'niet veranderen' ofwel 'niets doen', dat creert ruimte voor bewustzijn. Bewustzijn van jezelf en van je omgeving. Bewustzijn dat leidt tot meer begrip, accuratesse en geduld. Verrekte handig hoor, dat vermogen tot 'erbij blijven'! Je oefent het met mediteren. 

Oefenen met balans houden 

Als je mediteert, richt je je aandacht op bijvoorbeeld je ademhaling, je lichaam of op bepaalde kwaliteiten. Het is de bedoeling dat je dit op een ontspannen manier doet, niet te relaxt, maar ook niet al te ingespannen. Daarmee bekwaam je jezelf in het balanceren tussen concentratie/inspanning en loslaten/ontspanning. Beide vermogens nemen door het mediteren toe. Heel praktisch en waardevol voor je dagelijks leven, want daardoor blijf je minder hangen in rotgevoelens (sneller in balans), sta je meer open voor wat wel prettig is (meer genieten) en ga je effectiever werken (toegenomen concentratievermogen). 

Mindfulness in het bedrijfsleven

De positieve effecten van mindfulness worden sinds de jaren 90 uitgebreid gemeten en onderzocht, zijn inmiddels  doorgedrongen tot het algemene publiek en worden nu ook ontdekt door het bedrijfsleven. Google bijvoorbeeld, is een lichtend voorbeeld van een bedrijf dat hierin al meer dan 5 jaar investeert, met schitterende resultaten. In Nederland begint mindfulness de laatste 2 jaar pas goed door te sijpelen. Zo bieden werkgeversorganisatie VNO-NCW en grote bedrijven als IBM en Nuon hun werknemers inmiddels meditatietrainingen aan, maar ook bijvoorbeeld bij de Jeugdzorg is men dit jaar bij maar liefst 6 zorginstellingen begonnen met aandachtstraining op de werkvloer. Volkomen terecht, want mindfulness maakt mensen bewust en bewuste mensen blijven gemakkelijker in balans, zijn gezonder en gemotiveerder en werken accurater. Reden genoeg zou ik denken om daarin te willen investeren.  

Resultaten van mindfulness op het werk

OVer de resultaten van mindfulness op het werk is inmiddels veel bekend. Bedrijven die het geïntroduceerd en actief bevorderd hebben melden:

• Een verbeterde samenwerking
• Een beter vermogen om met conflict om te gaan
• Meer creativiteit
• Een hoger niveau van klantgerichtheid

Torenhoge verwachtingen van leidinggevenden in de zorg

Van leidinggevenden in de zorg wordt verwacht dat ze tegelijkertijd mensgericht (richting personeel), klantgericht (richting zorggebruiker) en prestatiegericht (richting organisatie) zijn. Functie-eisen die handen en voeten moeten krijgen bij een flink tekort aan menskracht en financiële middelen. De kranten staan er vol mee, maar terwijl ik me in hun werk verdiep, schrik ik alsnog. De werkelijkheid is rauwer dan ik dacht. Hoe houden die leidinggevenden de moed en het plezier er nog een beetje in?

Gebrekkige managementinformatie

Wat mij raakte onlangs in een gesprek met een Hoofd P&O van een zorgcentrum in Amsterdam, was diens frustratie over de administratieve ellende als gevolg van de fusie van zijn locatie met een grote zorggroep. Het synchroniseren van meerdere boekhoudingen schijnt complex te zijn en gevolgen te hebben voor de managementinformatie, die ‘nog altijd niet eenduidig’ en ‘per persoon wisselend’ schijnt te zijn. ‘Elke cent moeten omdraaien is lastig, te weinig personeel hoogst zorgelijk, maar als dan ook nog de cijfers niet kloppen: om gek van te worden.’, verzucht hij. Slapeloze nachten had hij ervan.

Keten van conflict

In discussie over de cijfers gaat veel negatieve energie zitten. Als conflictcoach zie ik voor mijn geestesoog de keten van conflict ontstaan, die voortvloeit uit administratieve chaos op centraal niveau. De stress rondom beleidskeuzes, de frustratie van het uitvoerend personeel, de weerslag die het heeft op de zorggebruiker. Werkdruk en werkstress ofwel psychosociale arbeidsbelasting als gevolg van een zakelijk probleem, centraal in de organisatie. Als er niets meer te schuiven valt, kunnen verkeerde berekeningen en gevolgtrekkingen fatale gevolgen hebben. Bedragstoornis die leidt tot gedragstoornis. 

Conflict als spiegel van de organisatie

Dit is wat ik bedoel, als ik aangeef om bij een arbeidsconflict ook altijd in de spiegel van de organisatie te kijken. Niet om daar een schuldige aan te wijzen - fouten worden nu eenmaal gemaakt, op alle niveaus - maar om bewustwording van causale verbanden. Elk conflict bevat interessante stuurinformatie voor een organisatie. Het is niet erg verstandig om die, samen met de medewerker die lastig doet, door het putje weg te spoelen.   

Hoe ga je als leidinggevende om met je eigen stressreactie op het geheel?

Het Hoofd P&O dat ik sprak kon van geluk spreken. Hij kan het goed vinden met zijn partner-in-business de locatiemanager en heeft bepaalde informele lijntjes lopen met een aantal mensen in en buiten de organisatie. ‘Ik red me wel’, gaf hij aan, ‘omdat ik daar in investeer. Maar van collega’s in andere instellingen weet ik dat men het er moeilijk mee heeft. Er wordt flink geklaagd over eenzaamheid in het vak. Dat maakt het zwaar, in deze barre tijden.’

Hoe vergaat het jou als leidinggevende in de huidige tijden van bezuinigingen en cijferstress? Heb jij een weg gevonden om goed in contact te blijven met je werkomgeving? 

Zo leuk, ik moet het even kwijt op mijn blog. 

Met een stel leuke, inspirerende vrouwen hebben we de handen in elkaar geslagen om samen workshops te geven in organisaties over mindfulness in actie. Over zaken als omgaan met stress en conflict, mindful eten en drinken, een vitaliserende, duurzame leef- en werkomgeving creeren en mindful zingen cq stemgebruik. Vanuit een wakkere houding en liefdevol werken met wat is, ontstaat op alle nivo's rijkdom. Zoiets moois! 

Wie mij beter kennen weten dat ik al zo'n 20 jaar met meditatiebeoefening bezig ben en daarbij altijd gezocht heb naar wegen om dit aspect te integreren in mijn dagelijks leven en werk. Een bedrieglijk eenvoudige uitdaging, die inspanning blijft kosten en blijft inspireren. De Shambhala-Boeddhistische leraren Chogyam Trungpa Rinpoche (1984†) en diens zoon Sakyong Mipham Rinpoche stimuleerden mij hiertoe. Hun visie op de verlichte samenleving is bemoedigend en het pad dat zij aanlichten van grote praktische waarde. Ik heb de indruk dat steeds meer mensen doordrongen raken van de waarde van deze en vergelijkbare andere spiritueel humanistische leringen. Klaarblijkelijk is de tijd er rijp voor. 

Vandaar dat ik nu dan plotseling een paar ladies om me heen heb die een vergelijkbare weg lijken te zijn gegaan. Die ook een down to earth mindfulness uit willen dragen. Heerlijk! Ik wens ons geluk. En jou ook. Mocht je geinteresseerd zijn in mindfulness of een inspiratiedag voor jouw team, bel voor informatie of kijk eens op onze kakelverse Facebook pagina en laat een comment achter. Vinden wij leuk!  ♥