Blog van een conflictbegeleider

Grenzen stellen en de moederwond

R. de Pauw, Kind troost moeder, ongedateerd
R. de Pauw, Kind troost moeder, ongedateerd
30-11-2020 18:25

 

Grenzen aangeven is lang niet altijd het probleem; wel ze te voelen! Daar schort het bij veel vrouwen nogal eens aan. Een van de manieren om daar meer grip op te krijgen is het helen van de moederwond. Want die zit maar al te vaak onder dit probleem verborgen. Een moederwond maakt dat veel vrouwen machteloos over hun grenzen (laten) gaan en geen ‘ja!’ kunnen zeggen tegen de krachtige vrouw die ze diep van binnen wel zijn. 

 

Wat is een moederwond?
In 'Discovering the inner mother' [NB nu vertaald in het Nederlands!] omschrijft Bethany Webster de moederwond als de wond in het hart van een dochter, die bewust dan wel onbewust veroorzaakt is door haar moeder. Nu zijn moeders die verwonden zelf ook altijd verwonde dochters. Moederwonden worden dan ook van generatie op generatie doorgegeven, totdat er een dochter is die de moed en het inzicht heeft haar moederwond te helen. Het helen van die wond is een pijnlijke klus, maar lang niet zo pijnlijk als door blijven gaan in de overlevingsmodus en deze wond aan je kinderen doorgeven. In dat geval zul je je waarschijnlijk nog een tweede keer verwonden, en nu aan je eigen kinderen, want onbewust gedrag jegens je kinderen komt meestal als een boemerang bij je terug.  

 

De pijn van het vrouw-zijn
Toch getuigt de moederwond niet per se van een persoonlijk trauma. Het is deels ook een collectief trauma. Denk aan de ingeademde pijn van het vrouw-zijn in traditionele (religieuze of etnische) omgevingen waarin vrouwen verondersteld worden (en soms zelfs gedwongen worden) een ondergeschikte rol te spelen. Omgevingen waar vrouwen geconditioneerd worden zichzelf als ‘minder dan’ en ‘niet waardig’ te zien. Waar dit minderwaardigheidsgevoel al generaties lang in de psyche van de vrouw verankerd zit hebben deze allemaal problemen met het aangeven van hun natuurlijke grenzen en behoeften... Dus in feite met simpelweg zichzelf mogen zijn. 

 

Onbedwingbaar verlangen naar bevestiging
Webster beschrijft dat het bepaald niet gemakkelijk is om je uit de moederwond te bewegen. Met name in geval van persoonlijk trauma. Als je erg gekwetst bent door je eigen moeder kan dat een diepe poel van verdriet in je veroorzaken, die vertragend en blokkerend werkt op het realiseren van je doelen en dromen. Vrouwen met een moederwond kunnen vaak maar moeizaam liefde en/of succes manifesteren. En als hen dit wél lukt, hebben ze vaak 'ergens' het gevoel dat dit niet helemaal okay is. Dat ze daarmee niet loyaal aan hun moeder zijn. Omdat die hen immers leerde zich gedeisd te houden en niet af te wijken. En dus riskeren ze met hun (eventuele) succes misschien wel haar liefde en goedkeuring! Wat het allerlaatste is wat een dochter met een moederwond wil...

 

Want het lijkt een gegeven te zijn dat vrouwen met een moederwond vaak héél erg lang een onbedwingbaar en onstilbaar verlangen naar bevestiging en waardering van hun moeder houden. Simpelweg omdat ze die in hun jeugd, toen ze daarin nog superafhankelijk van hun moeder waren, zo zeer ontbeerden.... Diep van binnen blijft er een schreeuwend verlangen dat ze oot het gat dat daar diep van binnen nog zit zal dichten. De stille hoop dat ze ooit zal zien dat je wel degelijk een goede dochter bent. Iemand om van te houden...

 

In de val van de loyaliteit
Loyaliteit is hele mooie eigenschap, die echter kwalijk kan uitpakken. Want vanuit het diepe verlangen hun moeder te behagen kiezen veel dochters met een moederwond er voor om - uit angst voor afwijzing en conflict - hun eigen licht dan maar te dimmen. Bang als ze zijn om zich daarmee het verdriet of de woede van hun moeder op de hals te halen, want dat kunnen ze niet aan. Omdat ze simpelweg niet in hun kracht staan. En ze staan niet in hun kracht, omdat ze heel diep van binnen gehinderd worden door de vraag: ‘Ben ik eigenlijk wel iemand om van te houden?’ 'Als de ander me beter leert kennen val ik vast door de mand.' Wat natuurlijk super ondermijnend is voor al je andere relaties, met name de intieme…

 

Jezus, wat zijn dat voor moeders?!
Misschien voel je kwaadheid in je opborrelen als je dit leest. Want wat zijn dat voor vreselijke moeders die hun kinderen hun liefde onthouden?! En ja, je hebt absoluut recht op je verontwaardiging daarover hoor, maar nogmaals: die moeders zijn zelf ook slachtoffers. Slachtoffers die ook delen van zichzelf moesten opofferen om het te overleven. En die soms een diepe pijn en woede daarover met zich meedragen. Onbewuste slachtoffers, worden onbewust daders.

 

Hun ‘daderprofiel’ ziet er trouwens in grove lijnen zo uit: 

  • Sommigen zijn aanvallend naar hun kind en bekritiseren, vernederen en minachten haar. Dochterlief kan het met geen mogelijkheid goed doen, wat zelfhaat genereert bij het kind; 
  • Anderen zijn fysiek en/of emotioneel afwezig voor hun dochter, waardoor het kind niet gezien is in haar behoeften en het gevoel heeft aan haar lot te zijn overgelaten. Ook dit slaat een diepe wond* 
  • En dan zijn er nog de moeders die hun dochter overheersen met hun wil. Die haar constant lopen te vertellen wat goed is en wat niet, en hoe ze zou moeten leven en denken. Waardoor het kind geen ruimte ervaart en het gevoel heeft dat haar wil er totaal niet toe doet. Ook mega vervelend en ontkrachtend dus.

In alle bovengenoemde gevallen geldt: en voel dan je behoeften en grenzen maar eens, als die er toen je nog klein was never nooit toe deden…

 

Hoe weet je nou of de moederwond ook bij jou speelt en heling behoeft?
Vraag jezelf dan simpelweg eens af of jij leed onder de relatie met je moeder. Verlangde je bijvoorbeeld naar haar aandacht, die zij je echter niet kon of wilde geven? Werd er veel van jou verwacht, ook zaken waar je eigenlijk nog niet oud genoeg voor was? Werd je gezien en begrepen in jouw behoeften en gevoelens? Was er een storende dynamiek tussen jullie, waar jij onder leed?

 

Overigens is de moederwond er in alle soorten en maten. Je herkent deze wond bij jezelf als je  er sterk toe neigt om:

  • jezelf te vergelijken. Als je heel onzeker bent over wie je bent en vaak het gevoel hebt niet goed (genoeg) te zijn. Dit maakt je besluiteloos, wat er mede voor zorgt dat jezelf altijd maar met anderen loopt te vergelijken.
  • jezelf te schamen. Als je heel vaak denkt dat er iets mis is met je, of dat je gefaald hebt. Als je jezelf maar een eng mens vindt en denkt dat je mensen afschrikt. Dit zorgt ervoor dat je gauw denkt dat jij moet veranderen en aan jezelf moet werken (jezelf moet verbeteren!), niet voor jezelf, maar voor de ander.
  • niet voor jezelf opkomen. Als je je grenzen en behoeften slecht voelt en daardoor slecht aangeeft, en je je heel gemakkelijk laat beïnvloeden. Vaak tolereer je ook véél te lang dat anderen je slecht  en/of niet respectvol behandelen.
  • jezelf te ontkrachten. Als je jezelf iedere keer maar verontschuldigt en kleiner maakt dan je bent. (Wat een manier is om liefde te krijgen.) Dit kan zomaar uitmonden in angst om volwassen te worden en een stabiel en zelfstandig leven op te bouwen.
  • jezelf teveel weg te cijferen. Als je meent geen andere keus te hebben dan jezelf weg te cijferen, waarbij je je niet afvraagt of je dat wel echt wil. Dat je bijvoorbeeld de zorg voor een familielid op je neemt, maar meer uit verplichting dan uit liefde. Omdat 'iemand' het nu eenmaal moet het doen. En die iemand ben jij dan maar, want wie anders? Wat een snoeiharde manier van zelfontkrachting kan zijn...
  • je schuldig te voelen. Als je heel gauw het gevoel hebt de ander te kort te doen, of niet genoeg te hebben gedaan. Wat echt devastating kan zijn!
  • jezelf af te kraken. Als je altijd en eeuwig jezelf loopt te bekritiseren. Nee, vrouwen met een moederwond zijn echt niet gauw tevreden met zichzelf! En pssst... als je diep in hun hart kijkt: ook niet met anderen trouwens...  
  • jaloezie te voelen. Als je regelmatig competitie met andere vrouwen voelt, vooral op momenten dat het niet zo goed met je gaat. In principe probeer je het wel weg te stoppen, maar dan kan het er toch zomaar uit komen. Via overdreven star, of dominant gedrag bijvoorbeeld. 
  • jezelf te saboteren. Als je sterk de neiging hebt je aandacht te richten op dingen die niet goed zijn, of mis kunnen gaan. Waarmee je je eigen geluk saboteert. Want het gevolg hiervan is veelal uitstelgedrag, omdat succes je op een bepaalde manier beangstigt…

Hoe verder?

Misschien heeft bovenstaande uitleg je de ogen geopend. Ik denk dat je wel begrijpt dat het erg veel nut heeft de moederwond te helen. Want hierdoor raak je veel meer gegrond in jezelf: warmer,  vrijer, steviger, creatiever, luchtiger en helderder als mens. Kortom meer de persoon die je echt van binnen bent. Natuurlijk is dat niet in een keer gepiept. Maar ik kan je wel een flinke zwengel geven! Dus mocht jij hulp kunnen gebruiken bij het voelen en aangeven van je grenzen en behoeften, dan is het transformatieve conflict- & lifecoachingtraject iets voor je. Je bent van e welkom. 

 

AleXandra van Smoorenburg

 

* NB Afwezigheid is overigens niet altijd intentioneel. Soms is moeder ziek, of moet ze werken voor de kost, of is er een broer of zus die veel aandacht nodig heeft. Een niet-intentionele moederwond kan als gevolg van de gigantische loyaliteit van kinderen naar hun moeder toe heel lang onbewust en dus onbehandeld blijven. Maar behandeling is wel echt nodig, want een wond is nu eenmaal wond, en die heeft gevolgen voor de gewoontes en het gedrag van het kind: loyaliteit doet daar niks aan af!

 

AleXandra van Smoorenburg

 

Gerelateerde artikelen

 
 
 
 
Vond je dit artikel de moeite waard? Reageer, like of deel het!  

 

Emotionele Intelligentie de beste bescherming tegen burn-out

Emotionele Intelligentie de beste bescherming tegen burn-out
19-09-2019 15:52

1 op de 7 Nederlandse werknemers ontwikkelde volgens TNO in 2018 een burn-out. Te gek voor woorden. Maar 6 van de 7 dus niet. En die hebben het echt niet minder druk! Wat kunnen we van hen leren? De Amerikaanse onderzoekers Wiens & McKee deden er recentelijk uitgebreid onderzoek naar.

 

Lang verhaal kort: hoe beter je met je eigen en andermans emoties omgaat, hoe minder kans op burn-out. Emotionele Intelligentie blijkt de doorslaggevende factor te zijn die opbranden voorkomt. Ook een ander, Maleisisch onderzoek onder hr-functionarissen met burnout wijst in die richting, al legden de onderzoekers hier de oorzaak meer extern, bij zware sociale druk. Toch kwamen ook zij tot hetzelfde advies aan werkgevers: school je werknemers in emotionele intelligentie.* 

 

Okay, hoe beschermt Emotionele Intelligentie tegen burn-out? Wat doen mensen die zeggen het ook erg, of zelfs afschuwelijk druk te hebben, maar daar niet burn-out van raken? Hier wat inzichten vrij vertaald naar Wiens en McKee: 

 

1) Ze doen niet zo druk
Mensen die beter met druk om kunnen gaan, maken meer tijd voor zichzelf, alsook voor de ander. Ze laten bijvoorbeeld gerust een goed gesprek uitlopen, ook al betekent dit dat ze een andere afspraak moeten skippen. Of lopen eerder weg uit een vergadering omdaat ze iets anders belangrijker achten. Ze gaan met andere woorden niet almaar door, maar maken bewuste keuzes voor wat ze wel en niet doen. Ze nemen bijvoorbeeld ook tijd om hun agenda te evalueren, waardoor ze simpelweg beter prioriteren en kwalitatief betere keuzes maken, effectiever werken en meer ontspannen leven. 

 

2) Ze maken zich niet zo druk (maar let op!)
Zich niet druk maken houdt niet in dat ze alles wel best vinden en onverschillig staan tegenover beleving. Emotioneel intelligente mensen zijn juist een meester in het onderkennen van hun emotionele reacties en gevoelens, en dragen daar op een positieve manier zelf zorg voor. Wanneer ze bijvoorbeeld bang zijn dat iets misschien verkeerd zal gaan geven ze dat gerust aan zichzelf toe. Of als er iets stagneert of frustreert, dan erkennen ze dat en doen er iets mee. Ze staan m.a.w. open voor zichzelf en hun eigen beleving, en nemen daar verantwoordelijkheid voor. Ook houden ze beter contact met waar ze wèl blij, tevreden of dankbaar voor zijn!

 

3) Ze hoeven niet perfect te zijn van zichzelf 

Emotioneel intelligente mensen blijken een realistische, vrijgevige kijk op het leven te hebben. Ze hebben niet perse de ambitie opgegeven om ergens heel goed in te willen zijn, maar dwingen zichzelf niet om overal de beste in te moeten zijn. Ze gunnen de ander ook zijn plekje aan het firmament. Dit leidt ertoe dat ze gemakkelijker hulp van anderen accepteren, en  anderen gemakkelijker gelijk geven. Ze weten immers dat zij niet de enige zijn die zich inzetten,  en dat 'het goede' niet alleen aan hen te danken is! Ze koesteren m.a.w. zowel zelfvertrouwen als bescheidenheid. Dat maakt hen tot prettige mensen om mee samen te werken.   

 

4) Ze nemen en genieten van pauzes

Emotioneel intelligente mensen zien het als hun recht en eigen keuze om pauze te nemen (waaronder ook toiletbezoek). En de kosten van die keuze nemen ze voor hun rekening. Zoals het aangaan van de discussie over het ontbreken van pauze. Of het afzien van het (verneukeratieve) imago van 'de diep loyale collega (of big shot) die alles aan kan en niemand ooit in de steek zal laten'. Of het laten schieten van het vooruitzicht op een promotie als gevolg van voornoemd imago. Voor hen wegen dit soort van kosten ruim op tegen de gevolgen van 'alsmaar doorgaan'. Ze zijn bewuster van de waarde van hun gezondheid, ook in relatie tot hun carriere op de lange termijn.  

 

Hoe zit het bij jou? Begin je moeite te krijgen met ontspannen? Vind je assertief zijn lastig? Ik kan je in een kort, transformatief coachingtraject helpen de angel in dat innerlijke conflict te vinden en je precies dat te leren, wat jij nodig hebt om een gezonde manier van handelen en reageren te ontwikkelen. Daar heb je je hele leven profijt van. Met 20 jaar ervaring in het begeleiden van mensen in conflict en met dreigende burn-out, vooral in de Zorg en Welzijnssector alsook in het Onderwijs, kan ik alleen maar zeggen: investeer in jezelf voor het te laat is (gebruik er desnoods je opleidingsbudget voor). Een burnout is hels, en kost mensen veelal heel wat meer dan alleen hun baan! Vraag je af: is dit het leven dat ik mezelf gun?  

 

Op jouw groei en welzijn,

AleXandra van Smoorenburg

 

* Aantekening: maar natuurlijk geeft ook Emotionele Intelligentie je geen 100% garantie dat je geen burnout oploopt. Misschien kun je wel prima met allerlei misverstanden omgaan, maar gebeuren er dingen in je leven gebeuren waardoor je tijdelijk helemaal naar de klote gaat. Als daar dan nog zware werkdruk bij komt kan zomaar het lijntje breken. Het gaat altijd over de combinatie van in- en externe factoren.

  

Gerelateerde blogs

Blog: Hieraan merk je dat je perfectionisme je in de weg zit, 2019
Blog: Teveel stress beschadigt je hersenen, 2015
Blog: Wat te doen als de werkdruk je te hoog wordt, 2014

 

btn_e-zine

 

Vond je dit artikel de moeite waard? Reageer, like of deel het! 

reacties  0 reacties reageren

Kijktip: We werken ons kapot

22-03-2018 18:00

Buschauffeurs hebben geen tijd om te plassen, verpleegkundigen moeten extra diensten draaien en leraren bezwijken onder de administratieve rompslomp. We werken ons massaal kapot en de prijs die we betalen is hoog. Stress en burn-outklachten liggen op de loer. Waarom werken we zo hard als het niet gezond meer is? En is het tij te keren? 

Kruispunt gaat op zoek naar oplossingen voor de werkdruk.

 

Hoofdredacteur Jildou van der Bijl van de populaire glossy LINDA zag onder ogen dat de werkcultuur op haar redactie een mijnenveld was geworden voor het krijgen van een burn-out. Toen de een na de andere werknemer omviel, besloot ze een jaar lang pas op de plaats te maken en haar werknemers geen nieuwe projecten op te leggen.

 

Volgens neuropsycholoog Margriet Sitskoorn leiden al het multi-tasken en de stress tot angstaanjagende gevolgen voor ons brein. Door het snelle schakelen en overbelasten sterven hersencellen af. Sitskoorn, zelf een drukbezette wetenschapper, weet haar eigen werkdruk in toom te houden met strikte leefregels.

 

We werken ons kapot

Doorbreek je angst voor het geven van negatieve feedback

06-03-2018 13:56

Vind jij het ook zo eng om mensen aan te spreken op ongewenst gedrag? Dat is niet zo gek, want blijkbaar zijn we daar allemaal nogal slecht in. Ik leg het uit in deel 2 van de serie 'Voorbij werkstress en werkdruk'. Maar ik hoef je niet uit te leggen dat het erg handig is om voorbij deze angst te komen. En gelukkig ligt de eerste en belangrijkste stap heel dicht bij! Check de video.

 

Duur video: 12 minuten

 

Gerelateerde artikelen

Casus Help, ik durf het conflict niet aan te gaan, mei 2014

Blog Bouw feedback geven rustig op. Vier werkvormen, mrt 2014

Blog Verbindend feedback geven met het Vrijplaats Feedback Tool, dec 2013

Serie Voorbij werkdruk en werkstress 1: Omgaan met gevoelens van leegte, feb 2018

 

btn_e-zine

Vond je dit artikel de moeite waard? Reageer, like en deel het!