Blog van een conflictbegeleider

Grenzen stellen en de moederwond

R. de Pauw, Kind troost moeder, ongedateerd
R. de Pauw, Kind troost moeder, ongedateerd
30-11-2020 18:25

Grenzen aangeven is best wel te doen, maar om ze te kunnen stellen moet je ze wel eerst voelen! En daar schort het helaas nogal eens aan. Nu zijn er allerlei manieren om daar desondanks meer grip op te krijgen. En een hele belangrijke is: het helen van de moederwond. Want die zit maar al te vaak onder dit probleem verborgen. Een moederwond maakt dat vrouwen enorm over hun grenzen (laten) gaan en geen ‘ja!’ kunnen zeggen tegen de krachtige vrouw die ze diep van binnen wel zijn.

Wat is een moederwond?
De moederwond is de wond in het hart van een dochter, veroorzaakt door haar moeder. Het gaat dus specifiek over de dynamiek tussen moeders en dochters, niet met hun zonen. 
Moeders die verwonden zijn zelf ook altijd verwonde dochters. Een moederwond wordt van generatie op generatie doorgegeven, totdat er een dochter is die de moed en het inzicht heeft haar moederwond te helen. Het helen van de wond is een pijnlijke klus, maar lang niet zo pijnlijk als door blijven gaan in de overlevingsmodus en de wond aan je kinderen doorgeven. Want in het laatste geval zul je je waarschijnlijk nog een keer verwonden, want de gevolgen van onbewust gedrag richting je kind komen doorgaans als een boomerang bij je terug.  

De pijn van het vrouw-zijn
De moederwond is trouwens deels ook een collectief trauma. Het gaat dan over de ingeademde pijn van het vrouw-zijn in patriarchale culturen waarin vrouwen gedwongen zijn een ondergeschikte rol te spelen. Oftewel geconditioneerd zijn zichzelf als ‘minder dan’ en ‘niet waardig’ te zien. Dit minderwaardigheidsgevoel is doorgegeven door talloze generaties van vrouwen en is daardoor diep geïnternaliseerd in de psyche van ontzaglijk veel vrouwen. Die dus allemaal moeite hebben met het aangeven van o.a. hun grenzen en behoeften.

Onbedwingbaar verlangen naar bevestiging
Gemakkelijk is het niet, om je uit de moederwond te bewegen. Op de eerste plaats vanwege de kwetsuur en het verdriet dat je hebt ervaren. Maar ook vanwege de blokkade op liefde en succes die deze vrouwen vaak ervaren. Want stel nou dat je die (onbewuste) overtuiging van je moeder dat zij (en jij dus ook volgens haar) niet goed genoeg zou zijn niet wil overnemen - en dat je dus wèl wil shinen - dan kan dat je zomaar het gevoel geven dat het niet loyaal is om in je kracht te gaan staan. En dat je daarmee de liefde en goedkeuring van je moeder riskeert (want zij heeft je immers geleerd je gedeisd te houden; afwijken kan (onbewust) als een persoonlijke afwijzing worden opgevat.) En haar liefde riskeren is het allerlaatste wat je wil! Want dochters met een moederwond houden (onbewust) heel lang een onbedwingbaar en onstilbaar verlangen naar bevestiging en waardering van hun moeder. Juist omdat ze die in hun jeugd ontbeerden....

In de val van de loyaliteit
Loyaliteit is heel mooi, maar kan kwalijk uitpakken. Want vanuit het diepe verlangen hun moeder te behagen kiezen veel dochters er dus voor om uit angst voor afwijzing en conflict, hun eigen licht dan maar te dimmen. Bang als ze zijn om zich door hun zelfverwerkelijking het verdriet of de woede van hun moeder (over het opgeven van delen van haarzelf) op de hals te halen, want dat kunnen ze niet aan. Omdat ze niet in hun kracht staan. En ze staan niet in hun kracht, omdat ze heel diep van binnen gehinderd worden door de vraag: ‘Ben ik eigenlijk wel iemand om van te houden?’ Wat natuurlijk super ondermijnend voor al je andere relaties is…

Jezus, wat zijn dat voor moeders?!
Misschien voel je kwaadheid in je opborrelen als je dit leest. Want wat zijn dat voor vreselijke moeders die hun kinderen hun liefde onthouden?! En ja, je hebt recht op je boosheid hoor, maar nogmaals: die moeders zijn zelf ook slachtoffers. Onbewuste slachtoffers, die onbewust daders zijn geworden.

Hun ‘daderprofiel’ ziet er trouwens in grove lijnen zo uit: 

  • Sommigen zijn aanvallend naar hun kind en bekritiseren, vernederen en verachten haar. Dochterlief kan het met geen mogelijkheid goed doen, wat zelfhaat genereert bij het kind; 
  • Anderen zijn fysiek en/of emotioneel afwezig voor hun dochter, waardoor het kind niet gezien is in haar behoeften en het gevoel heeft aan haar lot te zijn overgelaten. Ook dit slaat een diepe wond. Soms was die afwezigheid echter niet intentioneel, bijvoorbeeld als er een zusje of broertje was die veel aandacht nodig had, of als moeder ziek was, of moest werken voor de kost. Een niet-intentionele moederwond kan als gevolg van de gigantische loyaliteit van kinderen naar hun moeder toe heel lang onbewust en dus onbehandeld blijven. Wat toch nodig is, want een wond is nu eenmaal wond, en die heeft gevolgen voor de gewoontes en het gedrag van het kind: loyaliteit doet daar niks aan af!
  • En dan zijn er nog de moeders die hun dochter teveel overheersen met hun wil. En haar constant lopen te vertellen hoe ze moet leven en denken. En wat goed is en wat niet. Waardoor het kind geen ruimte ervaart en het gevoel heeft dat haar wil er totaal niet toe doet. Ook heel vervelend.

In al deze gevallen geldt: voel je behoeften en grenzen maar eens, als die er nooit of nauwelijks toe deden toen je nog een kind was…

Hoe weet je nou of de moederwond ook bij jou speelt en heling behoeft?
De moederwond is er natuurlijk in alle soorten en maten. Maar je herkent de wond aan de volgende neigingen:

  • Jezelf vergelijken: heel onzeker zijn over wie je bent en het gevoel hebben niet (goed) genoeg te zijn. Je vergelijkt jezelf met anderen en bent vaak besluiteloos.
  • Jezelf schamen: als je vaak denkt dat er iets mis is met je, of dat je gefaald hebt. Jezelf vind je supereng omdat je denkt dat je mensen afschrikt. Je hebt de neiging jezelf te willen veranderen voor anderen.
  • Niet voor jezelf opkomen: als je je grenzen en behoeften slecht voelt en aangeeft, en je heel gemakkelijk laat beïnvloeden. Vaak tolereer je ook véél te lang dat anderen je slecht behandelen.
  • Jezelf ontkrachten: als je jezelf iedere keer maar verontschuldigt en kleiner maakt dan je bent. (Wat een manier is om liefde te krijgen.) Als je daar last van hebt vind je het vaak ook verrekte lastig om een stabiel en zelfstandig volwassen op te bouwen. Maar doordat je ergens het gevoel hebt geen liefde en/of succes waard te zijn, ontkracht je jezelf dus vreselijk. Een andere manier om jezelf te ontkrachten is de neiging jezelf veel te erg weg te cijferen, bijvoorbeeld door de emotionele zorg voor anderen op je te nemen.
  • Je schuldig voelen: als je heel vaak het gevoel hebt iets of iemand te kort te doen. Dit constante je schuldig voelen kan behoorlijk devastating zijn! Net als trouwens die eeuwige zelfkritiek. Nee, vrouwen met een moederwond zijn niet gauw tevreden met zichzelf. En ook niet met anderen trouwens...  
  • Jaloers zijn: als je regelmatig competitie met andere vrouwen voelt, vooral op momenten dat je minder goed in je vel zit. Je probeert het wel weg te stoppen, maar het komt er toch uit. Bijvoorbeeld via overdreven star, of dominant gedrag. 
  • Jezelf saboteren: doordat je je aandacht richt op dingen te richten die niet goed zijn, of mis kunnen gaan, saboteer je je eigen geluk. Want het gevolg hiervan is veelal uitstelgedrag, omdat succes je eigenlijk beangstigt…

Kun jij wel wat hulp gebruiken bij het voelen en aangeven van je grenzen en behoeften? Misschien is transformatieve conflict- & lifecoaching dan iets voor je. Dan kun je ook gelijk (zelf) aan de slag met het helen van je moederwond. Daarvoor hoef je echt niet jarenlang in therapie. Je bent hartstikke welkom. 

 

Alexandra van Smoorenburg

 

Gerelateerde artikelen

 
 
 
 
Vond je dit artikel de moeite waard? Reageer, like of deel het!